Każda organizacja ma kulturę jakości — nawet jeśli nigdy jej nie nazwała ani nie zmierzyła. Od wydania 2026 zarząd musi ją promować, a audytor zapyta, jak to robi. Sprawdź, czego ISO 9001:2026 naprawdę wymaga.
To nasz pierwszy z artykułów o nowej edycji normy ISO 9001:2026 zapowiedzianego we wpisie z dnia publikacji standardu.
Wprowadzenie
ISO 9001:2026, szóste wydanie najpopularniejszej normy zarządzania, ukazało się we wrześniu 2026 roku. Większość zmian ma charakter ewolucyjny, ale jedna przesuwa akcenty wyraźniej niż pozostałe: kultura jakości (quality culture) i etyczne postępowanie (ethical behaviour) po raz pierwszy trafiły do wymagań normy. Dotyczą przywództwa, świadomości personelu i środowiska, w którym działają procesy.
To pierwszy tematyczny wpis cyklu o nowym wydaniu, zapowiedzianego w artykule o publikacji ISO 9001:2026. Wcześniejszy etap prac nad normą opisaliśmy w lipcu, na podstawie projektu FDIS. Tym razem odpowiadamy na pytanie, które zarządy zadają najczęściej: co konkretnie trzeba zrobić i co zobaczy audytor.
Stan wiedzy na 2026-09-23. Artykuł opiera się na angielskim tekście ISO 9001:2026. Polskie odpowiedniki terminów są propozycją autora do czasu wydania polskiej wersji normy, spodziewanej zapewne w 2027 r. Wytyczne dotyczące przejścia certyfikatów nie zostały jeszcze opublikowane. Nowe ustalenia omówimy w kolejnych wpisach cyklu.
Czego ISO 9001:2026 wymaga w zakresie kultury jakości?
ISO 9001:2026 wymaga, aby najwyższe kierownictwo promowało kulturę jakości i etyczne postępowanie, a osoby pracujące pod nadzorem organizacji były ich świadome. Norma nie wymaga natomiast mierzenia kultury, ankiet ani odrębnej dokumentacji — sposób realizacji pozostawia organizacji. Wymagania rozkładają się na trzy obszary.
Przywództwo: promowanie kultury i etyki
Klauzula 5.1.1 i) dopisuje do listy obowiązków kierownictwa promowanie kultury jakości i etycznego postępowania. Uwaga do tej klauzuli wyjaśnia, że kultura i etyka przejawiają się we wspólnych wartościach, postawach, praktykach i działaniach. To ważna wskazówka interpretacyjna: przedmiotem wymagania nie jest deklaracja, lecz to, co w organizacji faktycznie się dzieje.
Aneks A (A.5.1) dodaje, że kierownictwo odgrywa kluczową rolę w promowaniu kultury jakości, a etyczne postępowanie w decyzjach, działaniach i relacjach może wpływać na wszystkie aspekty jakości. Aneks jest informacyjny — nie tworzy wymagań, ale pokazuje intencję autorów normy.
Świadomość: każdy, kto pracuje pod nadzorem organizacji
Klauzula 7.3 e) rozszerza zakres świadomości: pracownicy i osoby działające w imieniu organizacji mają znać jej kulturę jakości i oczekiwania dotyczące etycznego postępowania. Aneks A (A.7.3) opisuje, jak świadomość wygląda w praktyce — człowiek rozpoznaje, czy jego praca spełnia wymagania, i reaguje, gdy proces lub wyrób nie osiąga zamierzonego wyniku.
W praktyce audytowej oznacza to przesunięcie ciężaru z pytania „czy zna Pan politykę jakości?” na pytanie „co Pan robi, gdy zauważy problem?”.
Środowisko procesów i etyka w decyzjach
Uwaga do klauzuli 7.1.4 wymienia czynniki społeczne i psychologiczne środowiska pracy — w tym zapobieganie wypaleniu — i wskazuje, że część z nich zależy od kultury jakości i etyki organizacji. To uwaga, nie wymaganie: ISO 9001 nie stała się normą o dobrostanie pracowników. Warto jednak pamiętać, że atmosfera, w której ludzie boją się zgłaszać błędy, bezpośrednio przekłada się na jakość wyrobów i usług.
Etyka bywa w systemach jakości hasłem z polityki, którego nikt nie weryfikuje. Wydanie 2026 wiąże ją z codziennymi decyzjami: czy reklamację rozpatruje się rzetelnie, czy wynik kontroli „dopasowuje się” do terminu wysyłki. Nie jest to jednak system antykorupcyjny ani system zarządzania zgodnością — te obszary regulują odrębne normy, takie jak ISO 37001 i ISO 37301.
Czego norma nie wymaga
ISO 9001:2026 nie wymaga oceny dojrzałości kultury, badań ankietowych, kodeksu etyki ani nowej procedury. Aneks A (A.5.2) mówi jedynie, że polityka jakości może odzwierciedlać kulturę jakości i oczekiwania etyczne. Organizacja decyduje, jakie działania i jakie dowody są adekwatne do jej skali — i to od niej audytor oczekuje uzasadnienia tego wyboru.
Jakie korzyści daje świadomie budowana kultura jakości?
Świadomie budowana kultura jakości sprawia, że system zarządzania działa także wtedy, gdy nikt go nie kontroluje. ISO 9000:2026, powołanie normatywne ISO 9001, wymienia wśród korzyści lepsze środowisko pracy, przewagę konkurencyjną, sprawniejsze działanie, spójność zespołów, wysokie morale i wyższą satysfakcję klientów. Wskazuje też, że kultura wpływa na to, jak ludzie dzielą się wiedzą i jak szybko organizacja adaptuje się do zmian.
Z perspektywy zarządu najważniejsza korzyść jest mniej oczywista: informacja o problemach dociera na czas. ISO 10010 podaje przykład organizacji, w której dominuje przekonanie, że wykonanie planu produkcyjnego jest najważniejsze. Ludzie przestają wtedy zgłaszać problemy w obawie, że spowolnią produkcję lub narażą się na konsekwencje — a skutkiem są wady i niezadowolenie klientów. Żadna procedura tego nie naprawi, jeśli kultura nagradza milczenie.
Dla pełnomocnika ds. SZJ korzyść jest praktyczna: kultura jakości to wspólny mianownik dla wielu wymagań, od świadomości (7.3) przez niezgodności (10.2) po przegląd zarządzania (9.3). Zamiast budować kolejne dokumenty, można wzmacniać mechanizm, który sprawia, że istniejące działają.
Jak wdrożyć kulturę jakości i jak będzie oceniana w audycie?
Najprostsza droga to skorzystanie z ISO 10010:2022, do której Aneks A ISO 9001:2026 odsyła dwukrotnie. To norma wytycznych: zawiera zalecenia, a nie wymagania, i nie podlega certyfikacji.
Ścieżka ISO 10010 w pięciu krokach
ISO 10010 proponuje sekwencję: określić pożądaną kulturę jakości, zdiagnozować obecną, zaplanować strategię dojścia, osadzić zmianę i ją podtrzymywać. Do diagnozy norma wskazuje wywiady z interesariuszami, ankiety, warsztaty oraz dane jakościowe — niezgodności, reklamacje, wyniki audytów. Zwraca uwagę, że liczby pokazują objaw, a przyczyny trzeba ustalić w rozmowie. Wśród działań utrwalających wymienia m.in. szkolenia dla kierownictwa i pracowników oraz wyznaczenie liderów kultury jakości (quality culture champions).
Z mojej praktyki: w organizacji do 50 osób diagnoza i plan działań zajmują zwykle 1–2 miesiące, w organizacjach średnich 2–4 miesiące. Pierwszy sensowny pomiar zmiany warto zaplanować po około 12 miesiącach, z użyciem tych samych narzędzi, by wyniki były porównywalne.
Jakich dowodów będzie szukał audytor
Poniższe wskazówki to interpretacja z praktyki audytowej, nie wymagania normy. Audytor zapewne nie zapyta o „program kultury jakości”. Będzie natomiast sprawdzał spójność: czy deklarowane wartości zgadzają się z decyzjami kierownictwa w przeglądzie zarządzania, jak pracownicy opisują swoją reakcję na problem, czy niezgodności są zgłaszane oddolnie, czy tylko wykrywane przez kontrolę, oraz jak rozpatrywane są reklamacje, gdy rację ma klient. Brak zgłoszeń w działach o wysokiej presji terminów będzie dla niego sygnałem wartym pogłębienia, a nie powodem do pochwały.
Certyfikacja — stan na dziś
Certyfikaty ISO 9001:2015 pozostają ważne. Audyty na wydanie 2026 będą możliwe po opublikowaniu wytycznych przejścia i rozszerzeniu akredytacji jednostek certyfikujących — w poprzednich rewizjach trwało to zwykle kilka miesięcy od publikacji normy. Czas warto wykorzystać na przegląd, jak organizacja promuje kulturę jakości już dziś.
Podsumowanie
ISO 9001:2026 nie każe mierzyć kultury ani pisać kodeksu etyki. Wymaga czegoś trudniejszego: żeby kierownictwo ją promowało, a ludzie ją rozumieli — i żeby było to widać w decyzjach, nie w dokumentach. ISO 10010 daje sprawdzoną metodę, a audytor będzie szukał spójności między deklaracjami a praktyką.
Jeśli chcesz przygotować zespół na zmiany w wydaniu 2026, zapraszamy na szkolenie ze zmian w ISO 9001:2026. Informacje o certyfikacji systemu zarządzania jakością znajdziesz na stronie certyfikacji ISO 9001.
Bibliografia:
- ISO 9001:2026. Quality management systems — Requirements. ISO, Genewa 2026.
- ISO 9000:2026. Quality management — Fundamentals and vocabulary. ISO, Genewa 2026.
- ISO 10010:2022. Quality management — Guidance to understand, evaluate and improve organizational quality culture. ISO, Genewa 2022.
- PN-EN ISO 9001:2015-10. Systemy zarządzania jakością — Wymagania. PKN, Warszawa 2015 (źródło terminologii polskiej).
FAQ: Kultura jakości wg ISO 9001:2026
Nie. ISO 9001:2026 wymaga, aby najwyższe kierownictwo promowało kulturę jakości i etyczne postępowanie, a osoby pracujące dla organizacji były ich świadome, ale nie nakazuje ankiet, oceny dojrzałości ani pomiaru kultury. Sposób realizacji wybiera organizacja. Jeśli chce kulturę diagnozować, metodę podpowiada norma wytycznych ISO 10010:2022: wywiady, ankiety, warsztaty i analiza danych jakościowych.
Odpowiedzialność spoczywa na najwyższym kierownictwie. Klauzula 5.1.1 wymaga od niego promowania kultury jakości i etycznego postępowania oraz wzięcia odpowiedzialności za skuteczność systemu zarządzania jakością. Pełnomocnik ds. SZJ może koordynować działania, ale nie przejmuje tej odpowiedzialności. ISO 10010 zaleca dodatkowo wyznaczenie liderów kultury jakości na różnych szczeblach organizacji.
ISO 9000:2026 definiuje kulturę jakości jako kulturę organizacyjną, która wspiera realizację polityki i celów jakości oraz dostarczanie wyrobów i usług spełniających potrzeby i oczekiwania klientów i innych interesariuszy. Samą kulturę norma opisuje jako wspólne wartości, przekonania, historię, etykę, postawy i obserwowane zachowania. W praktyce kultura jakości to sposób, w jaki ludzie postępują, gdy nikt ich nie kontroluje.
Nie. ISO 9001:2026 odnosi etykę do decyzji i działań wpływających na jakość, takich jak rzetelne rozpatrywanie reklamacji czy uczciwe raportowanie wyników kontroli. System zarządzania działaniami antykorupcyjnymi (ISO 37001) i system zarządzania zgodnością (ISO 37301) to odrębne normy o innym zakresie. Organizacja może je wdrożyć równolegle, ale nie jest to warunek zgodności z ISO 9001.
Audyty na wydanie 2026 będą możliwe po opublikowaniu wytycznych przejścia i rozszerzeniu akredytacji jednostek certyfikujących. W poprzednich rewizjach trwało to zwykle kilka miesięcy od publikacji normy. Do tego czasu certyfikaty ISO 9001:2015 pozostają ważne. Informacja według stanu wiedzy na dzień publikacji artykułu.
Ekspert w zakresie systemów zarządzania ISO, cyberbezpieczeństwa, compliance i AI governance. Audytor, konsultant, trener.
Ilustracje w tym wpisie zostały wygenerowane przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji. Treść merytoryczna powstała w redakcji COE i jest podpisana imiennie.